Afet Çantası İçeriği: Hemen Bugün Hazırlayabileceğin Liste

Bu çanta aslında ne işe yarar

Birçok kişi afet çantasını sinema filmlerindeki büyük felaketlere ait bir aksesuar sanır. Oysa onu gerçekten işe yarar kılan an, çok daha sıradan ve çok daha sıktır.

Türkiye, dünyanın en hareketli deprem kuşaklarından birinin üzerinde duruyor. 2023 Kahramanmaraş depremleri bunu acı bir biçimde hatırlattı; uzmanların yıllardır işaret ettiği beklenen büyük İstanbul depremi de gündemde. Buna her yıl pek çok ili etkileyen sel ve ani su baskınlarını, yazın yayılan orman yangınlarını ve şiddetli fırtınaları ekle. Böyle bir ortamda ihtiyacın olan şey kahramanlık aletleri değil, eline kolayca gelen sade şeylerdir: elektrik kesilince çalışan bir el feneri, temiz su, suya gitmeyen belgeler.

Afet çantasının özü, eskiden "daha sonra ararım" dediğin şeyleri "elimin altında" haline getirmektir. Panik anında insan en temel şeyleri unutur — kendi listemizi yaparken biz de yedek anahtarı, gözlüğü ve aile kişilerinin numaralarını yarısına gelmeden hatırlayamamıştık. Hazır duran çanta, o kıymetli dakikaları kurtarır.

Ne kadar süre: 72 saat ve sonrası

Hemen her şeyin içinde olduğu dev bir çanta hedeflemek zorunda değilsin. İki katman olarak düşün. İlk katman, hafif ve gerçekten "kap-kaç" olan afet çantasıdır — AFAD rehberine göre, hızlıca evden çıkman ya da tahliye olman gerekebilecek ilk 72 saati desteklemeye yeter.

İkinci katman ise ev stoğudur: yardımın günlerce ulaşamadığı, evde kalmak durumunda kaldığın hâller içindir — örneğin sel ya da heyelan yolu kapattığında. Bunun için su ve gıdayı birkaç gün daha uzatacak şekilde artır. Asıl önemlisi: bir an önce tam olmadığı için hazırlığı ertelememek. Sırtlanıp koşabileceğin bir afet çantasıyla başla, ardından ev stoğunu büyüt.

Su ve gıda

Tüm içerik arasında ilk sırada su gelir. İnsan birkaç gün aç kalabilir ama susuz uzun süre dayanamaz — ve temiz su, afetin ardından en hızlı tükenen, bulunması en zor şeydir.

Ne kadar su

Birçok hazırlık rehberinin kullandığı ölçü, içme ve asgari temizlik dahil günde kişi başına yaklaşık 3 litredir. Çantanın içinde hafiflik için birkaç küçük şişe taşı; büyük stok evde dursun. Yaşlı, hamile ya da bebekli bir aile daha fazla suya ihtiyaç duyar.

Pişirmeden yenebilen gıda

Gıdayı tek bir ilkeyle seç: açar açmaz yenebilsin. Bisküvi, konserve (konserve açacağı bulundur ya da kolay açılan kapaklı olanları seç), kuru gıda, kuruyemiş, çikolata ve hazır yemekler uygundur. Ailenizin gerçekten yediği şeyleri seç — stres anında kimse sevmediği yiyeceği zorla yemek istemez.

Aydınlatma, güç ve iletişim

Elektrik kesintisi yüzünden kararan bir gecede, güvenilir bir ışık kaynağı paniği ve yaralanma riskini ciddi biçimde azaltır. Acil durumda telefonun el feneri iş görür, ama bu, asıl iletişim için lazım olan pili hızla tüketir.

• El feneri ya da kafa lambası. Kafa lambası daha kullanışlıdır çünkü ellerin serbest kalır. Yedek pil ayır.
• Powerbank. En az bir dolu adet; her zaman dolu tutmayı alışkanlık edin.
• Radyo (pilli ya da kollu/dinamolu). Sinyal ve internet çökünce çoğu zaman tek resmi bilgi kanalı radyo olur.
• Düdük. Enkaz altında kalındığında düdük, bağırmaktan hem daha az güç ister hem de daha uzaktan duyulur. Çantanın fermuarına as.

Belgeler, nakit ve acil numaralar

Elektrik kesildiğinde kart makineleri ve dijital ödeme çalışmayabilir, bankamatikler kapanabilir. Küçük banknotlar (hatta bozuk para) biriktirmek son derece işe yarar bir hazırlıktır.

Belgeler için ilke şudur: fotokopi taşı, asılları güvenli bir yerde sakla ve kopyaları su geçirmez bir poşette ya da naylonda tut. Buna T.C. kimlik kartı, SGK/sağlık bilgileri, tapu veya kira sözleşmesi ve banka hesap bilgisi dahildir. Hepsini önemli kişilerle birlikte hazır bir listede topla.

Ayrıca üzerinde acil numaraların ve aile bireylerinin iletişim bilgilerinin yazılı olduğu küçük bir kart hazırla. Telefon ölü olduğunda bu kâğıt senin rehberin olur.

İlk yardım ve ilaçlar

Temel bir ilk yardım çantası, tahliye sırasında ve toplanma alanında karşına çıkabilecek sıradan sorunların çoğuyla baş edebilir: sıyrık, kesik, su toplaması, baş ağrısı ve mide sorunları.

• Yara bandı, gazlı bez, sargı bezi, antiseptik ya da yara temizleme solüsyonu, alkollü pamuk.
• Ateş düşürücü ve ağrı kesici, ishal/mide ekşimesi ilacı ve sık kullandığın reçetesiz ilaçlar.
• Kronik hastalıklar için düzenli kullanılan ilaçlardan en az birkaç günlük, reçetenin bir kopyasıyla birlikte (yeniden yazdırırken işine yarar).
• Yedek gözlük ya da lens ve solüsyonu, maske, el dezenfektanı.
• Islak mendil, kâğıt mendil, çöp poşeti, ped ve kişisel temizlik malzemeleri.

Giysi, yağmurluk ve aletler

Soğuk ve ıslanma, yağmurlu mevsimde ya da toplanma alanındaki bir gecede gerçek tehlikedir. Çok kalın giysiye gerek yok: ince bir mont, acil durum battaniyesi (katlanınca avuç içi kadar olan folyo battaniye) ve kuru çoraplar büyük fark yaratır.

Yağmur için yağmurluk şemsiyeden daha pratiktir, çünkü ellerin serbest kalır ve rüzgâra kolay kapılmaz. Şunları da ekle: çok amaçlı alet ya da pense, ip veya koli bandı, su geçirmez kibrit ya da çakmak, iş eldiveni (kırık cam ve molozdan korur), büyük naylon torbalar (yağmurluk, oturak ya da eşya koruma olarak kullanılabilir). Kalıcı bir kalem de mesaj bırakmak için işe yarar.

Bebek, yaşlı, engelli ve evcil hayvan

Afet çantasında en sık yapılan hata, yalnızca sağlıklı bir yetişkinin ihtiyaçlarını koymaktır. İçeriği ailenin her bireyine göre uyarla.

Bebek ve çocuk

Mama ve biberon (ya da emzirme için gerekenler), çocuk gıdası, bez ve ıslak mendil, yedek giysi, oyuncak ya da sakinleştirici bir eşya ve çocuk ateş düşürücüsü. Bebek daha kolay susuz kalır ve üşür, bu yüzden suyu ve giysiyi artır.

Yaşlı ve engelli bireyler

Sürekli kullanılan ilaçlar ve reçete kopyası, yedek gözlük, işitme cihazı pili, tansiyon ya da kan şekeri ölçer ve yetişkin bezi. Tekerlekli sandalye kullanan ya da yürümesi zor biri varsa tahliye yolunu önceden düşünmek gerekir — kim yardım edecek, nereden geçilecek.

Evcil hayvan

Taşıma kabı ya da çanta, tasma, birkaç günlük mama ve su, katlanır kâse ve aşı karnesinin kopyası. Unutma: her toplanma alanı hayvan kabul etmez — hayvan dostu bir yer var mı diye önceden öğren ki vardığında zor durumda kalmayasın.

Nasıl yerleştirilir, nereye konur, ne zaman kontrol edilir

İki askılı, su geçirmeyen ve aşırı büyük olmayan bir sırt çantası seç. Ağır olanları (su, konserve) sırta yakın ve ortaya koy ki taşıması hafif gelsin. İçeriği her kategori için ayrı şeffaf poşetlerde grupla — ilk yardım, belgeler, gıda, temizlik — böylece hem kolay bulursun hem de suya karşı ek koruma sağlarsın.

Nereye konacağı konusunda tek ilke var: çıkış yolunda, kolay ulaşılır. Kapının yanı, ayakkabılığın üstü ya da odanın kapısının kenarı. En içteki depoya saklama. Apartmanda oturuyorsan en yakın yangın çıkışına giden yolu bil — deprem ya da yangında asansör kullanılmaz.

Düzenli kontrol et. Her kontrolde dört şey yap: son kullanma tarihi yaklaşan su ve gıdayı değiştir, ilaçları güncelle, el feneri pilinin dolu olduğundan emin ol ve giysiyi mevsime ve ailenin güncel durumuna göre ayarla (büyüyen çocuk, yeni birey vb.).

En sık yapılan hatalar

• Çantanın aşırı ağır olması. Ev stoğu sırt çantasına tıkıştırılmış; yürümek gerektiğinde geride kalıyor.
• Yalnızca kendini düşünmek. Bebeğin, yaşlının, hayvanın özel ihtiyaçları ve ek su unutuluyor.
• Telefona aşırı güvenmek. Ayrı bir el feneri ve radyo yoksa, ölü bir telefon demek ne ışık ne bilgi demektir.
• Tüm asıl belgeleri yanına almak. Asıl ve kopya aynı yerde olursa, kaybolduğunda hepsi gider. Asıllar evde, kopyalar çantada.
• Hiç kontrol etmemek. Suyun, ilacın ve pilin bir ömrü vardır; ihmal edilen çanta kritik anda mutlaka hayal kırıklığı yaratır.

Kısa içerik tablosu

İşte ne kadar hazırlık yapacağına karar vermene yardımcı olacak bir özet. İşaretleyip yazdırabileceğin eksiksiz sürüm Afet Çantası Listesi sayfasında.