กระเป๋าฉุกเฉิน: รายการของที่จัดเตรียมได้ตั้งแต่วันนี้

กระเป๋านี้มีไว้ทำไมจริง ๆ

หลายคนคิดว่ากระเป๋าฉุกเฉินเป็นของที่ใช้ในหนังภัยพิบัติเรื่องใหญ่ แต่จังหวะที่ได้ใช้จริงกลับธรรมดากว่านั้นมาก และเกิดบ่อยกว่าที่คิด

ประเทศไทยตั้งอยู่ในเขตที่ต้องเจอภัยธรรมชาติหลายรูปแบบ ฤดูฝนแต่ละปีนำน้ำท่วมมาให้หลายจังหวัด ภาคเหนือมีรอยเลื่อนมีพลังที่ทำให้เกิดแผ่นดินไหว และบางครั้งแรงสั่นก็รับรู้ได้ไกลถึงตึกสูงในกรุงเทพฯ ขณะที่ชายฝั่งอันดามันยังจำบทเรียนสึนามิปี 2547 ได้ดี เพิ่มพายุที่พัดเข้ามาเป็นระยะและไฟดับที่ตามมา ในสถานการณ์เหล่านี้ สิ่งที่คุณต้องการไม่ใช่ของหวือหวา แต่เป็นของง่าย ๆ ที่คว้าได้ทันที ไฟฉายที่ใช้ได้ตอนไฟดับ น้ำสะอาด และเอกสารที่ไม่เปียกน้ำ

หัวใจของกระเป๋าฉุกเฉินคือการเปลี่ยนของที่ต้อง "ไปหา" ให้กลายเป็นของที่ "อยู่ในมือ" แล้ว ในความตื่นตระหนก คนเรามักลืมของพื้นฐานที่สุด ตอนที่เราลองจัดรายการของตัวเอง กว่าจะนึกถึงกุญแจสำรอง แว่นตา และเบอร์ติดต่อของคนในบ้าน ก็ทำไปได้ครึ่งทางแล้ว กระเป๋าที่เตรียมไว้ล่วงหน้าคือสิ่งที่ช่วยรักษานาทีสำคัญเหล่านั้นเอาไว้

นานแค่ไหน: 72 ชั่วโมงและหลังจากนั้น

คุณไม่จำเป็นต้องตั้งเป้าทำกระเป๋าใบยักษ์ที่บรรจุทุกอย่างตั้งแต่แรก ให้คิดเป็นสองชั้น ชั้นแรกคือ กระเป๋าฉุกเฉิน ที่เบาและ "คว้าแล้ววิ่งได้" จริง ตามแนวทางของ ปภ. ควรพอประคองชีวิตในช่วง 72 ชั่วโมงแรกที่อาจต้องออกจากบ้านหรืออพยพอย่างเร่งด่วน

ชั้นที่สองคือ ของสำรองในบ้าน สำหรับกรณีที่ต้องอยู่บ้านต่อหลายวันเพราะความช่วยเหลือยังเข้ามาไม่ถึง เช่น เส้นทางถูกตัดขาดจากน้ำท่วมหรือดินถล่ม สำหรับชั้นนี้ให้เพิ่มน้ำและอาหารไว้หลายวัน สิ่งสำคัญคืออย่าผัดวันการเตรียมเพียงเพราะยังไม่ครบในทันที เริ่มจากกระเป๋าฉุกเฉินที่ยกวิ่งได้ก่อน แล้วค่อยเสริมด้วยของสำรองในบ้าน

น้ำและอาหาร

ในบรรดาของทั้งหมด น้ำมาเป็นอันดับแรก คนเราอยู่ได้หลายวันโดยไม่กินอาหาร แต่ขาดน้ำได้ไม่นาน และน้ำสะอาดคือสิ่งที่หมดเร็วที่สุดและหายากที่สุดหลังเกิดภัย

ต้องมีน้ำเท่าไร

เกณฑ์ที่คู่มือเตรียมพร้อมหลายฉบับใช้กันคือ ประมาณ 3 ลิตรต่อคนต่อวัน ซึ่งรวมทั้งน้ำดื่มและน้ำสำหรับทำความสะอาดขั้นต่ำ ในกระเป๋าให้พกขวดเล็กหลายขวดเพื่อความเบา ส่วนสต็อกก้อนใหญ่เก็บไว้ที่บ้าน ครอบครัวที่มีผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และทารกต้องการน้ำเพิ่มขึ้น

อาหารที่ไม่ต้องปรุง

เลือกอาหารด้วยหลักเดียว เปิดปุ๊บกินได้ทันที บิสกิต อาหารกระป๋อง (เตรียมที่เปิดกระป๋อง หรือเลือกแบบฝาดึง) ของแห้ง ถั่ว ช็อกโกแลต และอาหารพร้อมทานล้วนเหมาะ เลือกของที่คนในบ้านกินจริง เพราะในยามเครียดไม่มีใครอยากฝืนกินของที่ไม่ชอบ

ไฟส่องสว่าง พลังงาน และการสื่อสาร

ในคืนที่มืดเพราะไฟดับ แหล่งแสงที่พึ่งพาได้ช่วยลดความตื่นตระหนกและความเสี่ยงที่จะบาดเจ็บได้มาก ไฟฉายในโทรศัพท์ใช้ในยามฉุกเฉินได้ แต่มันกินแบตเร็วทั้งที่คุณยังต้องใช้แบตนั้นเพื่อการสื่อสาร

• ไฟฉายหรือไฟคาดหัว ไฟคาดหัวใช้สะดวกกว่าเพราะมือว่างทั้งสองข้าง เตรียมถ่านสำรองไว้ด้วย
• พาวเวอร์แบงก์ อย่างน้อยหนึ่งก้อน หมั่นชาร์จให้เต็มอยู่เสมอ
• วิทยุ แบบใส่ถ่านหรือไขลาน เมื่อสัญญาณและอินเทอร์เน็ตล่ม วิทยุมักเป็นช่องทางเดียวที่ยังรับข้อมูลทางการได้
• นกหวีด เมื่อติดอยู่ในที่อับ การเป่านกหวีดประหยัดแรงและได้ยินไกลกว่าการตะโกน ผูกไว้กับซิปกระเป๋า

เอกสาร เงินสด และเบอร์ฉุกเฉิน

เมื่อไฟดับ เครื่องรูดบัตรและการจ่ายเงินดิจิทัลอาจใช้ไม่ได้ และตู้เอทีเอ็มก็ปิด การสะสมเงินสดเป็นแบงก์ย่อย (รวมถึงเหรียญ) จึงเป็นการเตรียมที่ใช้ได้จริงมาก

สำหรับเอกสาร หลักการคือ พกสำเนา เก็บตัวจริงไว้ในที่ปลอดภัย แล้วใส่สำเนาในซองกันน้ำหรือถุงพลาสติก ในนี้รวมถึงสำเนาบัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน บัตรประกันสุขภาพหรือบัตรทอง และหน้าสมุดบัญชี รวบรวมทั้งหมดไว้ในรายการที่จัดเตรียมไว้พร้อมเบอร์ติดต่อสำคัญ

เตรียมการ์ดใบเล็กที่จดเบอร์ฉุกเฉินและเบอร์คนในครอบครัวไว้ด้วย เมื่อโทรศัพท์แบตหมด กระดาษแผ่นนี้คือสมุดโทรศัพท์ของคุณ

ชุดปฐมพยาบาลและยา

ชุดปฐมพยาบาลพื้นฐานรับมือปัญหาที่พบบ่อยระหว่างอพยพและในศูนย์พักพิงได้ ทั้งแผลถลอก แผลบาด พุพอง ปวดหัว และปัญหาในท้อง

• พลาสเตอร์ยา ผ้าก๊อซ ผ้าพันแผล น้ำยาฆ่าเชื้อหรือน้ำล้างแผล สำลีชุบแอลกอฮอล์
• ยาลดไข้และแก้ปวด ยาแก้ท้องเสียหรือลดกรด และยาสามัญประจำบ้านที่ใช้บ่อย
• ยาประจำตัวสำหรับโรคเรื้อรังอย่างน้อยหลายวัน พร้อมสำเนาใบสั่งยา (ใช้ตอนไปรับยาเพิ่ม)
• แว่นตาสำรองหรือคอนแทกต์เลนส์และน้ำยา หน้ากากอนามัย เจลล้างมือ
• ทิชชูเปียก กระดาษทิชชู ถุงขยะ ผ้าอนามัย และของใช้ส่วนตัว

เสื้อผ้า ของกันฝน และเครื่องมือ

ความหนาวและความเปียกชื้นช่วงหน้าฝนหรือกลางคืนในศูนย์พักพิงเป็นเรื่องจริง ไม่ต้องเตรียมของให้ความอบอุ่นชิ้นใหญ่ แค่แจ็กเก็ตบาง ผ้าห่มฉุกเฉิน (แผ่นฟอยล์ที่พับเล็กเท่าฝ่ามือ) และถุงเท้าแห้งก็ช่วยได้มาก

สำหรับฝน เสื้อกันฝนใช้ได้จริงกว่าร่ม เพราะมือว่างและไม่ถูกลมพัดปลิวง่าย เพิ่มเข้าไปด้วย เครื่องมืออเนกประสงค์หรือคีม เชือกหรือเทปพันของ ไม้ขีดหรือไฟแช็กกันน้ำ ถุงมือทำงาน (กันเศษแก้วและเศษซากบาด) และถุงพลาสติกขนาดใหญ่ (ใช้กันฝน รองนั่ง หรือคลุมของได้) ปากกาเมจิกหนึ่งด้ามก็มีไว้เขียนข้อความฝากได้

ทารก ผู้สูงอายุ ผู้พิการ และสัตว์เลี้ยง

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดในการจัดกระเป๋าฉุกเฉินคือการจัดเฉพาะของที่ผู้ใหญ่ร่างกายแข็งแรงต้องใช้ ให้ปรับของในกระเป๋าให้เข้ากับสมาชิกแต่ละคน

ทารกและเด็ก

นมและขวด (หรือของใช้สำหรับให้นม) อาหารเด็ก ผ้าอ้อมและทิชชูเปียก เสื้อผ้าเปลี่ยน ของเล่นหรือของที่ทำให้สงบ และยาลดไข้สำหรับเด็ก ทารกขาดน้ำและหนาวง่ายกว่าผู้ใหญ่ จึงควรเพิ่มน้ำและของให้ความอบอุ่น

ผู้สูงอายุและผู้พิการ

ยาประจำตัวและสำเนาใบสั่งยา แว่นตาสำรอง ถ่านเครื่องช่วยฟัง เครื่องวัดความดันหรือน้ำตาลในเลือด และผ้าอ้อมผู้ใหญ่ หากมีผู้ใช้รถเข็นหรือเดินลำบาก ต้องคิดเส้นทางอพยพไว้ล่วงหน้าว่าใครจะช่วย และไปทางไหน

สัตว์เลี้ยง

กระเป๋าหรือกรงใส่สัตว์ สายจูง อาหารและน้ำสำหรับหลายวัน ชามพับได้ และสำเนาสมุดวัคซีน จำไว้ว่า ไม่ใช่ศูนย์พักพิงทุกแห่งที่รับสัตว์ ให้หาข้อมูลล่วงหน้าว่ามีจุดที่รับสัตว์เลี้ยงตรงไหน จะได้ไม่ติดขัดตอนไปถึง

วิธีจัด เก็บไว้ตรงไหน ตรวจเมื่อไร

เลือกเป้สะพายสองสายที่กันน้ำได้ระดับหนึ่งและไม่ใหญ่เกินไป วางของหนัก (น้ำ อาหารกระป๋อง) ไว้ใกล้แผ่นหลังตรงกลางเพื่อให้แบกเบาขึ้น แยกของเป็นหมวดในถุงใสตามหมวดหมู่ ทั้งชุดปฐมพยาบาล เอกสาร อาหาร และของทำความสะอาด เพื่อให้หาง่ายและกันน้ำได้อีกชั้น

เรื่องที่เก็บไว้ตรงไหน มีหลักเดียว อยู่ตามทางออก หยิบได้ง่าย ใกล้ประตู ที่ชั้นวางรองเท้า หรือข้างประตูห้องนอน อย่าเก็บไว้ก้นห้องเก็บของ หากอยู่คอนโดหรืออะพาร์ตเมนต์ ให้จำเส้นทางไปบันไดหนีไฟที่ใกล้ที่สุด เพราะตอนแผ่นดินไหวหรือไฟไหม้ ห้ามใช้ลิฟต์

ตรวจสอบ สม่ำเสมอ ทุกครั้งที่ตรวจให้ทำสี่อย่าง เปลี่ยนน้ำและอาหารที่ใกล้หมดอายุ ปรับยาให้เป็นปัจจุบัน เช็กว่าถ่านไฟฉายยังมีไฟ และปรับเสื้อผ้าให้เข้ากับฤดูกาลและสภาพปัจจุบันของครอบครัว (เด็กโตขึ้น สมาชิกใหม่ และอื่น ๆ)

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุด

• กระเป๋าหนักเกินไป ยัดของสำรองทั้งบ้านลงเป้ พอต้องเดินก็ทิ้งไว้ข้างหลัง
• คิดถึงแค่ตัวเอง ลืมความต้องการเฉพาะของทารก ผู้สูงอายุ สัตว์เลี้ยง และน้ำที่ต้องเพิ่ม
• พึ่งโทรศัพท์มากเกินไป เมื่อไม่มีไฟฉายและวิทยุแยกต่างหาก โทรศัพท์เครื่องเดียวที่แบตหมดก็ทำให้หมดทั้งแสงและข้อมูล
• พกเอกสารตัวจริงไปทั้งหมด ตัวจริงและสำเนาอยู่ที่เดียวกัน พอหายก็หายหมด ตัวจริงเก็บที่บ้าน สำเนาใส่กระเป๋า
• ไม่เคยตรวจสอบเลย น้ำ ยา และถ่านมีอายุ กระเป๋าที่ปล่อยทิ้งไว้จะล้มเหลวในนาทีวิกฤตแน่นอน

ตารางสรุปสิ่งของ

นี่คือบทสรุปเพื่อช่วยให้คุณตัดสินใจว่าจะจัดของไปถึงระดับไหน ฉบับเต็มที่กดเช็กและสั่งพิมพ์ได้อยู่ที่ หน้ารายการกระเป๋าฉุกเฉิน