ไฟดับแล้ว ทำสิ่งเหล่านี้ก่อน

ไฟเพิ่งดับ: ดูสถานการณ์ก่อน

พอไฟดับวูบ สิ่งแรกที่ควรทำคือดูว่าไฟดับครอบคลุมแค่ไหน เพราะมันจะกำหนดว่าคุณต้องทำอะไรต่อไป

• ดับเฉพาะบ้านเรา ดูว่าเป็นเบรกเกอร์ตัดหรือเปล่า ปิดเครื่องใช้ไฟฟ้ากำลังสูงก่อน (เครื่องปรับอากาศ ไมโครเวฟ กระติกต้มน้ำ) แล้วไปที่ตู้เมนสับเบรกเกอร์ที่ตกขึ้นใหม่ ถ้าสับขึ้นแล้วตกลงอีก อาจเป็นไฟเกินหรือไฟรั่ว อย่าฝืนสับขึ้นซ้ำ ๆ ให้เรียกช่างไฟมาตรวจ
• ดับทั้งตึกหรือทั้งย่าน มักเป็นปัญหาที่ฝั่งผู้จ่ายไฟ เปิดมือถือดูประกาศของการไฟฟ้าและเวลาที่คาดว่าจะจ่ายไฟคืน หรือเปิดวิทยุฟังข่าวสาร ไฟดับเป็นวงกว้างหลังพายุหรือน้ำท่วมอาจกินเวลาหลายวัน

เมื่อประเมินเสร็จ ให้เตรียมแสงสว่างไว้ก่อน (อย่าเพิ่งรีบเดินคลำหาของไปทั่วบ้าน) ปรับมือถือเป็นโหมดประหยัดพลังงานเพื่อรักษาแบต และหยิบแบตสำรองออกมาเตรียมไว้

อาหารในตู้เย็นอยู่ได้นานแค่ไหน

เรื่องที่คนกังวลมากที่สุดเวลาไฟดับคือตู้เย็น หลักการสำคัญมีข้อเดียว พยายามอย่าเปิดประตู ทุกครั้งที่เปิด ความเย็นจะหนีออกไปส่วนหนึ่ง และเวลาที่อาหารอยู่ได้ก็สั้นลง

วิธีปฏิบัติที่ใช้ได้จริง ถ้ารู้ล่วงหน้าว่าพายุกำลังจะมา ให้ปรับตู้เย็นและช่องแช่แข็งให้เย็นที่สุดก่อน และเอาน้ำใส่ขวดแช่แข็งทำเป็นก้อนน้ำแข็ง พอไฟดับจะช่วยยืดเวลาเก็บความเย็นได้ การตัดสินใจว่าอาหารยังกินได้ไหม ให้ดูที่อุณหภูมิและสภาพ อย่าใช้แค่กลิ่นอย่างเดียว ถ้าสงสัยให้ทิ้ง

แสงสว่างอย่างปลอดภัย

แสงสว่างตัวเลือกแรกคือไฟฉายและไฟคาดหัว ไฟคาดหัวใช้สะดวกเป็นพิเศษเพราะมือว่างทั้งสองข้าง วางไฟฉายไว้ข้างเตียงให้สมาชิกแต่ละคน เวลาไฟดับมืด ๆ จะได้ไม่ต้องเดินหาให้วุ่น ไฟฉายในมือถือใช้ฉุกเฉินได้ แต่กินแบตเร็ว ไม่ควรพึ่งเป็นหลัก

เทียนให้ใช้น้อยที่สุดเท่าที่จะทำได้ บ้านที่ไฟดับมักปิดประตูหน้าต่างและมีของวางเกะกะ เปลวไฟทำให้เกิดไฟไหม้ได้ง่าย ช่วงพายุยิ่งอันตราย ถ้าจำเป็นต้องใช้ก็ต้องวางให้ห่างจากผ้าม่าน กระดาษ และของติดไฟ และดับทุกครั้งที่ออกจากห้อง

คาร์บอนมอนอกไซด์: ความผิดพลาดที่อันตรายถึงชีวิต

หัวข้อนี้คือคำเตือนด้านความปลอดภัยที่สำคัญที่สุดของทั้งบทความ โปรดจำให้ขึ้นใจ ทุกปีมีครอบครัวที่ได้รับพิษก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์จากการใช้เครื่องที่เผาไหม้เพื่อหุงต้มหรือปั่นไฟในบ้านระหว่างไฟดับ หลายกรณีรุนแรงถึงขั้นล้มทั้งบ้าน

ก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ไม่มีสี ไม่มีกลิ่น และไม่มีอาการระคายเคือง คนที่ได้รับพิษมักหมดสติไปทั้งที่ไม่รู้ตัว กว่าจะรู้ก็สายเกินไป เครื่องที่มีการเผาไหม้ทุกชนิด ทั้งเครื่องปั่นไฟที่ใช้น้ำมัน เตาถ่าน เตาแก๊สกระป๋อง และเครื่องทำน้ำอุ่นแบบใช้แก๊ส ล้วนปล่อยก๊าซนี้ในระดับที่ถึงตายได้เมื่ออยู่ในที่ปิดและระบายอากาศไม่ดี

ไฟดับยาวจะอยู่อย่างไร

ไฟดับเป็นวงกว้างหลังพายุหรือน้ำท่วม บางครั้งไม่ใช่แค่ไม่กี่ชั่วโมงแต่กินเวลาหลายวัน การจะอยู่รอดในไฟดับยาวได้นั้นอาศัยการเตรียมตัวไว้ล่วงหน้า

• น้ำ ไฟดับมักมาพร้อมน้ำไม่ไหล (ปั๊มน้ำไม่ทำงาน) ให้กักน้ำที่ไม่ใช่น้ำดื่มไว้ในอ่างอาบน้ำและถังเพื่อใช้กดชักโครกและทำความสะอาด ส่วนน้ำดื่มให้พึ่งน้ำที่เก็บสำรอง (ประมาณ 3 ลิตรต่อคนต่อวัน)
• ไฟฟ้า ใช้แบตสำรองหมุนเวียนชาร์จมือถือ โดยให้ความสำคัญกับการสื่อสารและการรับข้อมูลก่อน การชาร์จจากรถยนต์ก็เป็นทางสำรองได้ แต่อย่าติดเครื่องเดินเบาในโรงรถปิดเป็นเวลานาน
• ข้อมูลข่าวสาร วิทยุแบบไขลานหรือใส่ถ่านเป็นแหล่งข้อมูลที่พึ่งพาได้มากที่สุดเมื่อเครือข่ายและเสาสัญญาณล่ม
• อาหาร เน้นอาหารสำรองที่ไม่ต้องแช่เย็นและไม่ต้องอุ่น ส่วนอาหารในตู้เย็นให้กินตามลำดับเวลาที่เก็บได้ก่อนหลัง
• อุปกรณ์การแพทย์ ครอบครัวที่ต้องพึ่งอุปกรณ์การแพทย์ที่ใช้ไฟฟ้า (เครื่องผลิตออกซิเจน เครื่องช่วยหายใจ และอื่น ๆ) ต้องวางแผนไฟสำรองและช่องทางไปพบแพทย์ฉุกเฉินไว้ล่วงหน้า ความต้องการแบบนี้รอให้ไฟดับก่อนค่อยคิดไม่ได้

เมื่อเตรียมสิ่งเหล่านี้พร้อมกับแสงสว่างและการสื่อสารแล้ว ที่จริงก็คือชุดสำรองในบ้านที่ครบถ้วนนั่นเอง รายการของที่ควรเตรียมไว้ดูได้ที่ รายการกระเป๋าฉุกเฉิน

ข้อควรคิดเพิ่มสำหรับคนอยู่คอนโดหรืออาคารสูง

คนที่อยู่ชั้นกลางถึงชั้นสูงมีเรื่องกวนใจเพิ่มอีกสองอย่างเมื่อไฟดับ อย่างแรกคือ ลิฟต์ใช้ไม่ได้ ไม่ใช่แค่ต้องเดินขึ้นบันได แต่ต้องระวังว่าตอนไฟดับวูบอาจมีคนติดอยู่ในลิฟต์ ให้กดสัญญาณขอความช่วยเหลือ ตั้งสติ และรอเจ้าหน้าที่มาช่วย อย่าฝืนงัดประตู ผู้สูงอายุ ผู้ที่เดินลำบาก หรือหญิงตั้งครรภ์ เมื่อมีประกาศเตือนพายุที่เสี่ยงไฟดับสูง ควรพิจารณาลงมาชั้นล่างแต่เนิ่น ๆ หรือเตรียมของในบ้านให้พอ เพื่อเลี่ยงการติดอยู่บนตึกสูง

อย่างที่สองคือ ไฟดับมักหมายถึงน้ำไม่ไหล อาคารหลายแห่งอาศัยปั๊มน้ำไฟฟ้าส่งน้ำขึ้นถังบนดาดฟ้า พอไฟดับ ชั้นสูงจะไม่มีน้ำใช้อย่างรวดเร็ว ดังนั้นเมื่อมีประกาศเตือนพายุ นอกจากกักน้ำดื่มแล้ว ให้กักน้ำที่ไม่ใช่น้ำดื่มไว้ในอ่างอาบน้ำและถังสำหรับกดชักโครกด้วย

ตอนไฟกลับมาต้องระวังอะไร

ตอนที่ไฟฟ้ากลับมา แรงดันไฟอาจไม่นิ่งอยู่ชั่วครู่ และการที่เครื่องใช้ไฟฟ้าหลายเครื่องเริ่มทำงานพร้อมกันก็อาจทำให้เกิดไฟกระชาก การกระทำเล็ก ๆ ไม่กี่อย่างช่วยปกป้องเครื่องใช้ในบ้านได้

• ระหว่างไฟดับ ให้ถอดปลั๊กเครื่องปรับอากาศ คอมพิวเตอร์ และเครื่องราคาแพงหรือเปราะบางอื่น ๆ ออกก่อน พอไฟกลับมานิ่งแล้วค่อยเสียบกลับทีละเครื่อง
• เปิดไฟไว้ดวงหนึ่ง จะได้รู้ทันทีว่าไฟกลับมาแล้ว
• เครื่องใช้ไฟฟ้าที่เคยจมน้ำ ห้ามจ่ายไฟจนกว่าจะมั่นใจว่าแห้งและผ่านการตรวจแล้ว
• ไฟกลับมาแล้วให้ตรวจอาหารในตู้เย็น ตัดสินใจตามเวลาเก็บได้ที่กล่าวไว้ข้างต้นว่าจะเก็บหรือทิ้ง