Mất điện, hãy làm mấy việc này trước

Vừa mất điện: xác định tình huống trước

Đèn vừa tắt, việc đầu tiên là nhìn xem mất điện trên phạm vi nào. Điều đó quyết định những bước tiếp theo của bạn.

• Chỉ nhà mình mất. Thử xem có phải nhảy aptomat không. Trước tiên tắt các thiết bị công suất lớn (điều hòa, bình nóng lạnh, lò vi sóng), ra tủ điện gạt lại cầu dao đã nhảy. Nếu vừa gạt lên đã nhảy tiếp, có thể đang quá tải hoặc rò điện — đừng cố gạt đi gạt lại nhiều lần, hãy gọi thợ điện kiểm tra.
• Cả tòa nhà hoặc cả khu cùng mất. Thường là sự cố từ phía cấp điện. Mở điện thoại xem thông báo của ngành điện về sự cố và thời gian dự kiến có điện lại, hoặc bật radio nghe tin. Mất điện diện rộng sau bão lũ có thể kéo dài khá lâu.

Xác định xong, hãy chuẩn bị nguồn sáng trước (đừng vội đi lại lung tung tìm đồ trong tối), chuyển điện thoại sang chế độ tiết kiệm pin để giữ điện, và lấy sạc dự phòng ra để sẵn.

Thức ăn trong tủ lạnh trụ được bao lâu

Khi mất điện, thứ khiến nhiều người lo nhất chính là cái tủ lạnh. Nguyên tắc cốt lõi chỉ gói trong một câu: hạn chế mở cửa hết mức. Mỗi lần mở, hơi lạnh thoát ra một ít, thời gian giữ lạnh lại ngắn đi.

Vài cách làm thiết thực: nếu đã biết trước bão sắp vào, hãy chỉnh tủ lạnh và tủ đông xuống mức lạnh nhất, đồng thời cho nước vào chai đông đá làm "đá khối", khi mất điện sẽ kéo dài thời gian giữ lạnh. Khi phán đoán món còn ăn được hay không, hãy dựa vào nhiệt độ và trạng thái, đừng chỉ ngửi mùi; còn nghi ngờ thì bỏ. Muốn tính cách dự trữ thực phẩm mất điện vẫn ăn được, xem thêm cách chuẩn bị trong bài túi khẩn cấp và dự trữ tại nhà.

Chiếu sáng và giữ ấm an toàn

Chiếu sáng ưu tiên đèn pin và đèn đội đầu. Đèn đội đầu đặc biệt tiện vì rảnh cả hai tay. Mỗi thành viên để sẵn một chiếc đèn pin ở đầu giường, mất điện trong đêm khỏi phải mò mẫm đi tìm. Đèn pin điện thoại chỉ nên dùng tạm lúc khẩn, vì rất tốn pin, không thể làm nguồn sáng chính.

Nến thì càng ít dùng càng tốt. Nhà mất điện thường đóng kín cửa, lại nhiều đồ đạc, lửa trần rất dễ bắt cháy, mùa bão càng nguy hiểm. Nếu buộc phải dùng thì để xa rèm cửa, giấy và các vật dễ cháy; rời khỏi phòng là dập tắt ngay.

Về giữ ấm, những đợt rét ở miền Bắc mà lại mất điện thì có thể mặc thêm nhiều lớp, đắp chăn, cả nhà tụ lại một phòng cho ấm. Tuyệt đối không đốt than, dùng bếp than hay bếp gas mini để sưởi trong nhà — đây chính là sai lầm chết người sẽ nói ở mục sau.

Khí CO: sai lầm chết người hay gặp nhất khi mất điện

Mục này là cảnh báo an toàn quan trọng nhất của cả bài, xin hãy ghi nhớ thật kỹ. Năm nào cũng có những gia đình, trong lúc mất điện hoặc rét đậm, vì dùng thiết bị đốt nhiên liệu để sưởi hay phát điện ngay trong nhà mà bị ngộ độc khí CO; nhiều trường hợp khiến cả nhà gặp nạn.

Khí CO (carbon monoxide, mô-nô-xít các-bon) không màu, không mùi, không gây kích ứng. Người trúng độc thường lịm dần vào giấc ngủ mà không hề hay biết, đến khi nhận ra thì đã muộn. Bất kỳ thiết bị nào có đốt cháy — máy phát chạy xăng, than củi, bếp gas mini, bình nóng lạnh dùng gas — đặt trong không gian kín thiếu thông gió đều sinh ra nồng độ CO đủ để gây tử vong.

Mất điện kéo dài thì cầm cự thế nào

Mất điện diện rộng sau bão lụt có thể không chỉ vài giờ mà là nhiều ngày liền. Khi bão làm đổ cột, đứt đường dây và ngập trạm biến áp ở nhiều nơi cùng lúc, việc khôi phục có thể mất cả tuần. Trụ được qua giai đoạn dài ấy là nhờ chuẩn bị từ trước.

• Nước. Mất điện thường đi kèm mất nước (máy bơm không chạy). Hãy trữ trước nước không dùng để uống vào bồn tắm, thùng, xô để dội bồn cầu và vệ sinh; nước uống thì dựa vào phần dự trữ (khoảng 3 lít mỗi người mỗi ngày).
• Điện. Dùng sạc dự phòng lần lượt nạp cho điện thoại, ưu tiên giữ khả năng liên lạc và nhận thông tin. Sạc trên ô tô cũng là một phương án dự phòng, nhưng đừng nổ máy lâu trong gara kín.
• Thông tin. Đài radio quay tay hoặc chạy pin là nguồn tin đáng tin cậy nhất khi mạng di động và internet tê liệt.
• Ăn uống. Ưu tiên thực phẩm không cần bảo quản lạnh và không cần nấu; thức ăn trong tủ lạnh thì ăn theo thứ tự thời gian giữ lạnh, món nào hỏng trước ăn trước.
• Thiết bị y tế. Gia đình có người phụ thuộc thiết bị y tế chạy điện (máy tạo oxy, máy thở...) phải lên kế hoạch nguồn điện dự phòng và đường đi cấp cứu từ trước; nhu cầu này không thể đợi mất điện rồi mới tính.

Chuẩn bị những thứ này cùng với chiếu sáng và liên lạc, thực ra chính là một bộ dự trữ gia đình hoàn chỉnh. Cách sắp xếp và duy trì bộ dự trữ luôn dùng được, xem trong bài chuẩn bị phòng chống thiên tai tại nhà.

Lưu ý thêm cho người ở chung cư

Người ở tầng cao trong chung cư khi mất điện còn vướng thêm hai chuyện. Thứ nhất là thang máy ngừng hoạt động: không chỉ phải leo bộ, mà còn phải đề phòng tình huống có người đang mắc kẹt trong thang máy ngay lúc mất điện — hãy bấm chuông báo, giữ bình tĩnh chờ cứu hộ, đừng cố cạy cửa. Người già, người đi lại khó khăn hay phụ nữ mang thai, khi có dự báo bão với nguy cơ mất điện cao, nên cân nhắc xuống tầng thấp sớm hoặc trữ đủ đồ ở nhà để khỏi bị kẹt trên cao.

Thứ hai là mất điện thường đồng nghĩa với mất nước. Nhiều tòa nhà dựa vào máy bơm điện đẩy nước lên bể trên mái; vừa mất điện là tầng cao nhanh chóng không còn nước dùng. Vì vậy khi có dự báo bão, ngoài trữ nước uống, hãy trữ sẵn ít nước không dùng để uống vào bồn tắm, thùng để dội bồn cầu. Đọc kèm bài chuẩn bị trước bão sẽ thấy bức tranh đầy đủ hơn.

Khi có điện trở lại cần lưu ý gì

Vào khoảnh khắc điện được khôi phục, điện áp có thể chập chờn trong chốc lát, và việc nhiều thiết bị cùng khởi động một lúc cũng có thể gây xung điện. Mấy động tác nhỏ giúp bảo vệ đồ điện trong nhà:

• Trong lúc mất điện, hãy rút phích những thiết bị đắt tiền hoặc nhạy cảm (điều hòa, máy tính), khi điện ổn định rồi mới cắm lại từng cái.
• Để một bóng đèn ở trạng thái bật, như vậy khi có điện trở lại bạn biết ngay.
• Thiết bị đã ngâm nước thì chưa được cấp điện cho tới khi chắc chắn đã khô và được kiểm tra.
• Có điện rồi hãy kiểm tra thức ăn trong tủ lạnh, dựa vào thời gian giữ lạnh ở trên để quyết định giữ hay bỏ.